1999 Gölcük Depremi

1999 Gölcük Depremi
17.08.2019 12.45

Türkiye'nin yakın tarihini derinden etkileyen en önemli olaylardan biridir. Merkez üssü  Kocaeli/Gölcük olan deprem,17 Ağustos 1999 sabahı, yerel saatle 03:02'de olmuştur. Şiddeti Richter ölçeğine göre 7,5 Mw büyüklüğünde gerçekleşen deprem, büyük çapta can ve mal kaybına neden olmuştur. Türkiye'nin kuzey bölgelerden boydan boya geçen Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın batı bölümünde meydana gelen deprem, 17 Ağustos 1999 Salı günü saat 03:02'de başlamış ve 45 saniye sürmüştür.

Bu deprem gerek büyüklük, gerek etkilediği alanın genişliği, gerekse sebep olduğu maddî kayıplar açısından son yüzyılın en büyük depremlerinden biridir. Depremin Türkiye'nin önemli bir sanayi bölgesi olan Marmara Bölgesi'nde meydana gelmiş ve çok geniş bir coğrafyayı etkilemiş olması, ülkede büyük sıkıntılara neden olmuştur.

Deprem Marmara bölgesinin tamamında ve Ankara'dan İzmir'e kadar geniş bir alanda hissedildi. 

Resmî raporlara göre 17.480 kişi öldü, 23.781 yaralandı. 505 kişi sakat kaldı. 285.211 ev, 42.902 iş yeri hasar gördü. Resmî olmayan bilgilere göre ise yaklaşık 50.000 ölü, ağır-hafif 100.000'e yakın yaralı söylenmektedir.

Ayrıca 133.683 çöken bina ile yaklaşık 600.000 kişi evsiz kalmıştır. Yaklaşık 16.000.000 insan, depremden değişik şekillerde etkilenmiştir.

Yeri ve Şiddeti

17 Ağustos 1999'da, saat 3:02 de, 40,70 kuzey enlemi ile 29,91 doğu boylamında, İzmit'in 11 km güneydoğusunda meydana gelmiş olan depremin büyüklüğü çeşitli kuruluşlar tarafından değişik değerlerde bildirilmiş ise de moment şiddeti büyüklüğü Mw = 7,5 ve yüzey dalgası büyüklüğü Ms = 7,7 değerleri civarında değişmektedir.

Cisim Dalgası Şiddeti = 6,3 (USS)
Yüzey Dalgası Şiddeti = 7,8 (USGS)
Moment Şiddeti = 7,5 (Kandilli, USGS, Afet İşleri Genel Md. Deprem Araştırma Dairesi AİGM-DAD )
Kayıt Süresi Şiddeti = 6,7 (Kandilli)

Depremin odak derinliğinin 10–15 km olduğu ve sağ atımlı 120 km civarında bir fay hareketi ortaya çıktığı yapılan incelemelerle belirlenmiştir. Ana deprem dalgasının ardından büyüklüğü 4,0-5,0 değerlerinde olan çok sayıda artçı depremler meydana gelmiştir.

Deprem merkez üssüne en yakın ivme kaydı, Afet İşleri Genel Müdürlüğü Deprem Araştırma Dairesi tarafından tüm Türkiye çapında kurulmuş ve işletilmekte olan Kuvvetli Yer Hareketi Kayıt Şebekesi'nin bir istasyonu olan İzmit Meteoroloji İstasyonu'ndan alınmıştır. Buna göre maksimum ivme, kuzey-güney doğrultusunda 163 mG, doğu-batı doğrultusunda 220 mG ve düşey doğrultuda 123 mG dir. Her üç bileşen de birbirleri ile kıyaslanabilir büyüklüktedir.

Davalar cezalar ve rakamlar

Yaklaşık 2100 dava açılmış ve sadece 110 kadarına ceza verilmiş, bununda bir çoğu ertelenmiştir.

Depremden sonra yapım hatalarından çöken binaların müteahhitlerine yaklaşık 2100 dava açılmıştır. Bu davalardan 1800'ü hukukî boşluklardan dolayı cezasız sonuçlanmıştır. Geriye kalan 300 davanın 110 kadarında ceza verilmiş, birçoğu ertelenmiştir. Bunun dışında kalan davalar ise 16 Şubat 2007 tarihinde 7 yıl geçtikten sonra zaman aşımına uğramış ve düşmüştür.

Örnek davalar ve sonuçları

  • Düzce Ersoy Apartmanı: 36 kişi öldü, dava zaman aşımına uğradı.

  • Düzce Ömür Hastanesi: 11 kişi öldü, dava zaman aşımına uğradı.

  • Yalova Ceylankent Sitesi: 98 kişi öldü, iki sanığa verilen hapis cezaları ertelendi.

  • Kocaeli Ubay Apartmanı: 58 kişi öldü, müteahhit hakkında verilen ceza ertelendi.

  • Yüksel Sitesi: 316 kişi öldü, beş sanığa verilen çeşitli cezalar ertelendi.

  • Can Göçer ve Zafer Coşkun: Veli Göçer'in oğluyla ortağı yakalanamadığı için haklarındaki dava zaman aşımına girdi.

  • Sakarya: 695 davadan beş kişiye ceza verilebildi.

  • Kocaeli: 600 dava açıldı, 12 kişi 10'ar ay hapis cezası aldı. Altısının cezası infaz edildi, altısı için süre istendi.

  • Yalova: 173 dava açıldı, hemen hemen tamamı sonuçlandı. Ceza aldığı bilinen tek isim Veli Göçer olup 18 yıl 9 ay hapse mahkûm edildi.

  • Düzce: Yaklaşık 220 dava açıldığı sanılıyor. Yargılamaların sonucunda hiç kimse cezaevine girmedi.

İllere göre ölü sayısı:

  • Bolu: 270

  • Bursa: 268

  • Eskişehir: 86

  • İstanbul: 981

  • Kocaeli: 9.477

  • Sakarya: 3.891

  • Yalova: 2.504

  • Zonguldak: 3

olmak üzere toplam 17.480 kişi ölmüştür.

2010 yılında yayınlanan Meclis Araştırması Raporu'nda ise can kaybı sayısı 18.373 olarak güncellenmiştir.

Aynı araştırmaya göre

  • Yaralı sayısı: 48.901

  • Sakat kalan: 505

  • Yıkılan ve ağır hasarlı bina: 96.796 konut ve 15.939 işyeri

  • Orta hasarlı konut: 107.315

  • Orta hasarlı işyeri: 16.316

  • Az hasarlı konut: 113.382

  • Az hasarlı işyeri: 14.657

  • Prefabrik talep sayısı: 43.264

  • Dağıtılan prefabrik sayısı: 40.786

  • Prefabrikte yaşayan nüfus: 147.120

    • Kocaeli’de 55.399,

    • Sakarya’da 38.131,

    • Bolu’da 14.296,

    • Düzce’de 22.822,

    • Yalova’da 15.946

Kaynaklar: 

Son Güncelleme: 18.10.2019 09:19
Depremler  Doğal afetler  17 ağustos 1999 depremi  İzmit depremi  Marmara depremi 

YORUMLAR